گروه فرهنگی هنری بی تا

هر سال در شب عاشورا، کمی پس از مراسم سنج و دمَام و سینه زنی و قبل از اذان صبح، مراسم صبحدم شروع می شود. در این مراسم معمولاً یک مداح به جز نوحه خوان اصلی شروع به خواندن اشعار صبحدم می کند و گاهی اوقات نوحه خوان اصلی هر محل نیز به کمک خواننده ی صبحدم آمده و مرثیه ای با موضوع صبحدم و شب عاشورا می خواند همانگونه که تک خوان، نوحه های صبحدم را می خواند، مردم نیز به او پاسخ می دهند و معمولاً در محل سینه زنی به دور ستون تا تریبون صحنه ی سینه زنی می چرخند و اغلب، زنان نیز عقب مردان به دور ستون می چرخند.

 هنگامی که تک خوان، نوحه های صبحدم را می خواند، همه ی حاضران (زنان و مردان) در جای خود می ایستند و موقعی که به نوحه خوان پاسخ می دهند، به حرکت در می آیند و به دور ستون  می چرخند.‏
اشعار صبحدم با: ‏

ای صبحدم یکدم مدم یک امشبی بهر خدا         /

           تا حسین کشته مگردد در زمین کربلا

شروع می شود.‏

دلیل خواندن اشعار این است که شیعیان مرتضی علی دوست دارند این شب قدر آنقدر طولانی شود که مبادا صبح شود امام حسین (ع) کشته شود با اینکه می دانند  به زودی صبح می شود و امام حسین (ع) به شهادت می رسد ولی به سختی این واقعیت را قبول می کنند.‏

پس از خواندن چند از نوحه های صبحدم، نوحه خوان اصلی سکان عزاداری را در دست گرفته و مردم را بر سر جای خود می نشاند و آوازهای غمگینی از قبیل بیت عزا و مرثیه ای در رثای حضرت عباس (ع) و علی اکبر و... سر می دهند. مانند:‏

آخر عمر جوانان پیامبر امشب است          

                          زینب اندر الوداع با شش برادر امشب است

معمولاً پس از خواندن مرثیه بخصوص خواندن مرثیه در رثای جوانان بنی هاشم، زنان کِل می زنند و بلافاصله نوحه خوان، اشعار صبحدم را می خواند و دوباره سکان را به دست خواننده ی صبحدم می دهد و حاضران دوباره از سر جای خود بلند می شوند و به گرد ستون می چرخند و خواننده ی صبحدم را همراهی می کنند با نوحه های صبحدم نیز مثل مراسم سینه زنی، هیچ سازی زده نمی شود.

فقط حاضران سینه می زنند و می توان گفت که همین سینه زنی، یک نوع ساز غمگین است. قسمتی از اشعار صبحدم :‏

ای صبحدم یکدم مدم یک امشبی بهرخدا                /         

          تا حسین کشته مگردد در زمین کربلا‏

ای صبحدم بهر خدا یک امشب از راه وفا                /       

            جامه ی نیلی بپوش همچو ما در کرببلا

ای صبحدم شرمی بدار تو سرمکش از کوهسار           /  

            بی حسین در کربلا تا نگردد خوار و ذلیل

حالا دیگر به اذان صبح نزدیک شده و تا اذان شروع شود، زنها از فرصت استفاده کرده عزاداری زنان را شروع  می کنند. معمولاً زنان نیز نوحه خوان مخصوص خود دارند:  ‏

‏ صبح قیامت دمید گشت به کام یزید‏
ای وای حسینم وا حسین
ای وای غریبم وا غریب
ای وای شهیدم وا شهید
حسین حسین
شهید حسین
یا حسین

در بعضی محله ها، مردان نیز به کمک زنان می آیند و به عزاداری زنان می پردازند و سپس مراسم صبحدم پایان می پذیرد و موذن شروع به گفتن اذان میکند و پس از خواندن نماز، خدمه ی مسجد یا حسینیه، از مردم پذیرایی می کنند و سپس همه راهی خانه ی خود می شوند تا استراحتی کنند و به عزاداری ظهر یا عصر عاشورا آماده شوند.‏